|
|
Monday, October 17, 2005
ΠΥΡΓΟΣ ΥΠΑΤΗΣ Τοπικά έθιμα
Τοπικά έθιμα και παραδόσεις
Έθιμα λέγονται οι ενέργειες και οι πράξεις που σύμφωνα με την παράδοση διαμορφώνουν την κοινωνική συμβίωση μικρών ή μεγάλων ομάδων του πληθυσμού μιας μικρής ή μεγάλης περιοχής ή ακόμα και μίας χώρας.
Στην Ελλάδα τα έθιμα υπάρχουν από την Ομηρική εποχή ,διατηρήθηκαν δια μέσου των αιώνων ,από γενεά σε γενεά ,άγραφτα μόνο με την παράδοση .
Είναι γνωστό ότι στην Ελλάδα από αρχαιοτάτων χρόνων τα έθιμα είναι ο καθρέπτης του Ελληνικού λαού ,βάσει αυτών κατόρθωσε να διατηρήσει ακμαίο το ηθικό του, και τον πολιτισμό του , σε χρόνους κατοχής και δουλείας ,όταν το Ελληνικό Έθνος κινδύνευε με αφανισμό.
Εδώ θα αναφερθώ στα τοπικά έθιμα του χωριού Σμόκοβο ,όπως τα έχω ζήσει και όπως μου έχουν μεταφερθεί
Το κόψιμο των μαλλιών
Την εποχή του 1900 μία συνήθεια προσβολής ήταν το κόψιμο των μαλλιών στα κορίτσια, μία πράξη ταπείνωσης για την οικογένεια του κοριτσιού .Το κόψιμο των μαλλιών ενός κοριτσιού γινόταν ,είτε για να αναγκασθεί η κοπέλα να παντρευτεί εκείνον τον άνδρα που τις έκοψε τα μαλλιά ,γιατί κοπέλα με κομμένα μαλλιά εθεωρείτο (ατιμασμένη) και δεν την έπαιρνε κανένας άνδρας για γυναίκα του ,είτε για λόγους εκδίκησης προς την οικογένεια της κοπέλας.
Ένα περιστατικό με κόψιμο μαλλιών κοπέλας έγινε στο χωριό το 1900 περίπου σύμφωνα με τις διασωθείσες μαρτυρίες.Ο Σμοκοβίτης Σ:Α αρραβωνιάσθηκε με την Ε.Κ από το γειτονικό χωριό Νιοχώρι .Η Ε.Κ ήταν πανέμορφη κοπέλα και οι κοτσίδες των μαλλιών της , έφθαναν κάτω από τα γόνατα της, την κοπέλα αυτή την αγαπούσε κρυφά (χωρίς ποτέ να της εκδηλώσει τον ερωτά του)ο Νιοχωρίτης βοσκός Π.Τριπίτσας .
Μετά τους αρραβώνες κάποιο πρωινό η κοπέλα πήγε στη βρύση να γεμίσει την βαρέλα της νερό .Εκεί παραφυλούσε ο Π.Τριπίτσας και την περίμενε .Όταν την έιδε έβγαλε το μαχαίρι του και τις έκοψε τις κοτσίδες και έφυγε τρέχοντας, νομίζοντας ότι η κοπέλα θα διαλύσει τον αρραβώνα της και θα την παντρευτεί αυτός.Έκανε όμως μεγάλο λάθος ,ο αρραβωνιαστικός της κοπέλας και όλοι οι συγγενείς του άρχισαν να τον ψάχνουν παντού .Μετα από μερικές ημέρες τον συνάντησαν στην θέση Πάθενα και τον σκότωσαν .Από τότε το μέρος αυτό λέγεται του Τριπίτσα το βάρεμα .Ο γάμος των δύο νέων έγιναν ,αλλά ακολούθησαν διώξεις δικαστηρία ,φυλακίσεις.
Διαπόμπευση
Στην ίδια δεκαετία !900-10 οι ζωοκλέφτες δεν φοβόντουσαν την φυλάκιση η ποινή ήταν συνήθως 15 ημέρες για κάθε ζώο που έκλεβαν ,αλλά την διαπόμπευση.Η Διαπόμπευση γινόταν ως εξής . Όποιος ζωοκλέφτης συλλαμβανόταν επ΄άυτοφώρω από τις αστυνομικές αρχές ή τους χωριανούς ,φορτωνόταν το ζώο ή το αντικείμενο που είχε κλέψει ,στους ώμους του και γύριζε συνοδευόμενος από τους χωροφύλακες ή τους χωριανούς ,το χωριό από άκρη σε άκρη, φωνάζοντας συνέχεια .Τα ήθελα και τάπαθα. Στην ίδια τιμωρία όμως υπέβαλλαν και τις άπιστες γυναίκες που είχαν συλληφθεί να απατούν τους άνδρες τους.Τις ανέβαζαν πάνω σε ένα γάιδαρο με το πρόσωπο τους στραμμένο στην ουρά του γαιδάρου ( ανάποδα) και τις γυρνούσαν σε όλα το χωριό από άκρη σε άκρη εν’ω ταυτόχρονα τις χλεύαζαν και τις κτυπούσαν.
Το έθιμο της Γέννησης ( Γενικά)
Οι συγγενείς και οι φίλοι κάθε νέου ανδρόγυνου ευχόντουσαν το ..καλορίζικοι η δε πεθερά υποδεχόμενη την νύφη στην πόρτα του σπιτιού, της έριχνε ρύζι και της ευχόταν καλορίζικη.
Το ρύζι που ρίχνουν συμβολικά στο ανδρόγυνο σύμφωνα με την παράδοση αποσκοπεί, στο ανδρόγυνο να έχει καλή ρίζα ,να αποκτήσει παιδιά να διατηρηθεί το οικογενειακό όνομα με την γέννηση αγοριών .Διότι τα κορίτσια χρειάζονταν περισσότερη φροντίδα και είχαν περισσότερες ευθύνες .
Όταν παντρευόντουσαν έπρεπε να καταβληθεί η προίκα και έχαναν και το οικογενειακό όνομα.
Την επιθυμία για την γέννηση αγοριών η λαϊκή παράδοση του χωριού την κλείνει σε αυτούς τους στίχους .
Από τούτα τα παιδιά ,να’χαμε μια δεκαριά
Κι’από τα’’αλλα τα παιδιά (θηλυκά) ούτε ρίζα ούτε κλαριά
Εγκυμοσύνη
Μόλις η νύφη έμενε έγκυος ο άνδρας της και οι συγγενείς την αγαπούσαν περισσότερο .Δεν την άφηναν να εργαστεί πολύ ,δεν την έστελναν στην βρύση για νερό , δεν την άφηναν να κουβαλήσει ξύλα.
Με κάθε τρόπο προσπαθούσαν να μη (λιμπιστή ) επιθυμήσει τίποτα και το ρίξει , δηλαδή να μην μυρίσει καλό φαγητό κλπ.
Όλα αυτά γίνονταν για να μην αποβάλλει ή γεννήσει πρόωρα, δεν την άφηναν να δει νεκρό ,για να μη γεννηθεί το παιδί κίτρινο.
Το ενδιαφέρον γι αυτή ,ήταν τόσο μεγάλο που λέγανε χαρακτηριστικά : την έχουν μην βρέξει και μην στάξει.
Σε όλο το στάδιο της εγκυμοσύνης .η έγκυος παράμενε συνήθως στο σπίτι και ετοίμαζε τα μωρουδιακά , τα σπάργανα ( φασκιές ,ρουχαλάκια, σκουφάκια, καλτσάκια , σαλιάρες κλπ ), του παιδιού που θα γεννούσε.
Όσοι την έβλεπαν της εύχονταν ..καλή λευτεριά και με ένα αγόρι.
Για να γεννηθεί αγόρι ,έδιναν στην έγκυο να φάει ,σερνικοβότανο ( είναι ένα βότανο που φυτρώνει στα βουνά και η ρίζα του μοιάζει με τα γεννητικά όργανα του άνδρα).
Δεν ήθελαν όμως το παιδί να γεννηθεί την ημέρα των Χριστουγέννων ,γιατί επικρατούσε η πρόληψη ότι το παιδί που γεννιέται Χριστούγεννα θα γίνει αντίχριστος γιατί η σύλληψη έγινε την ημέρα του Ευαγγελισμού.
Η Μαμή
Μαμή (Μαία ) ήταν η γυναίκα η οποία βοηθούσε στη γέννηση και περιποιούνταν την λεχώνα
Την μαμή συνήθως την φώναζαν από τα χωράφια που εργαζόταν όταν έπιαναν οι πόνοι την έγκυο .Αυτή έπαιρνε το σοβαρό της ύφος ,έφθανε στο σπίτι της εγκύου αλλά τις περισσότερες φορές η γέννα λόγω της καθυστέρησης είχε γίνει .
Την έγκυο είχε βοηθήσει στη γέννα κάποια γειτόνισσα .Από αυτές τις καθυστερήσεις βγήκε η λαϊκή μας παροιμία . Πήγε για μαμή και έγινε λεχώνα. Συνήθως αυτή την παροιμία την χρησιμοποιούμε και σήμερα σε άτομα που στέλνουμε για κάποια δουλειά και αργούν να επιστρέψουν. Αλλά δεν ήταν και λίγες οι περιπτώσεις που κάποιες εγκυμονούσες γέννησαν σε χωράφια στο Σμόκοβο.
Είχαν πάει για δουλειές ,και ο τοκετός τις βρήκε εκεί ,χωρίς τη βοήθεια κάποιας μαμής.
Το Μύρωμα του μωρού
Το πρωί της τρίτης ημέρας από την γέννηση του μωρού ,έβαζαν το μωρό σε μία σκάφη με χλιαρό νερό και μέσα έριχναν αργυρά νομίσματα τα οποία λέγονταν κολυμπίδια και μετά τα έδιναν σαν δώρο στην μαμή.
Μετά έντυναν το μωρό με καινούργια ρούχα και το βράδυ ετοίμαζαν στο σπίτι της λεχώνας τραπέζι με διαλεχτά φαγητά και μπόλικο κρασί.
Στο τραπέζι ακόμα έβαζαν ένα δοχείο με γλυκό, τρία κουταλάκια και τρία ποτήρια νερού για να….φάνε οι τρεις μοίρες και να γλυκάνουν τη ζωή του μωρού.
Ακόμα στο τραπέζι υπήρχε ένα επιπλέον πιάτο με φαγητό για τις μοίρες .
Το τραπέζι αυτό γινόταν διότι πίστευαν πως το τρίτο βράδυ από την γέννηση του μωρού ,κοντά στα μεσάνυχτα θα έρχονταν οι τρεις μοίρες μα μυρόσουν το μωρό και να του δώσουν τα χαρίσματα τους.
Στο μαξιλάρι του μωρού αυτό το βράδυ οι γονείς έβαζαν διάφορα αντικείμενα ανάλογα με τι επιθυμία είχαν για το μέλλον του παιδιού τους (συνήθως έβαζαν χρήματα ,κλωστές μεταξωτές ,μαχαίρι μαυρομάνικο κλπ).
Προφυλάξεις της λεχώνας
Για σαράντα ημέρες και μέχρι η λεχώνα να επιστρέψει από την εκκλησία που θα έπαιρνε την ευχή του παπά , απαγορευόταν να μπει στο σπίτι της στην διάρκεια της νύχτας ξένο άτομο ,εκτός από τους οικείους της .
Στις σαράντα αυτές ημέρες δεν δάνειζαν τρόφιμα η χρήματα από το σπίτι της λεχώνας σε κανέναν, κυρίως δεν δάνειζαν αλάτι και φωτιά και ούτε έβγαζαν κάρβουνα ή δαυλί αναμμένο, γιατί πίστευαν πως αν δανείσουν αλάτι η φωτιά θα φύγει η ευτυχία του σπιτιού και πως το μωρό θα πάθαινε τίποτα κακό η και ακόμα θα πέθαινε.
Από αυτό επικράτησε η παροιμία … μωρέ λεχώνα έχετε και δεν δανείζετε τίποτα.
Αν όμως έπρεπε οπωσδήποτε να μπει στο σπίτι κάποιος ξένος και δεν γίνονταν διαφορετικά τότε στην πόρτα του σπιτιού της λεχώνας έβαζαν ένα δαυλί αναμμένο το οποίο (δρασκελούσε) περνούσε από πάνω ο ξένος επισκέπτης .
Ακόμα για σαράντα ημέρες στο μαξιλάρι (προσκέφαλο ) της λεχώνας έβαζαν ένα κομμάτι σίδερο ή ένα μικρό μαχαίρι για να μην τις ….κλέψουν οι νεράιδες το παιδί..
Ονομασία των αβάπτιστων παιδιών
Τα αβάπτιστα παιδιά τα μέχρι να βαπτιστούν ,τα ονόμαζαν τα μεν αγόρια , Δράκος τα δε κορίτσια , Κουτσιόρω ή Δρακούλα
Οι ονομασίες αυτές δίνονταν σύμφωνα με την παράδοση γιατί τα μωρά μέχρι να βαπτιστούν παρέμεναν συνήθως μόνιμα μέσα στο σπίτι και το φύλαγαν όπως κατά την μυθολογία στην Αρχαία εποχή οι Δράκοντες φύλαγαν τα παλάτια και τους θησαυρούς .
Την ονομασία των κοριτσιών την έδιναν γιατί στα σπίτια του χωριού σε όλα τα τζάκια έκαιγαν νύχτα μέρα ,ακούνητα μεγάλα κούτσουρα ( κορμοί δέντρων )
Μετά την βάπτιση τα κορίτσια εκτός από το όνομα τους συνήθως τα φώναζαν ..τσούπρες
Το Μάτιασμα του μωρού
Ο μεγάλος φόβος για τα μωρά στις μανάδες ήταν το κακό μάτι .Όταν έβλεπε κάποια μάνα το μωρό της αδιάθετο η να χασμουριέται νόμιζε ότι το μάτιασε κάποιος και για να βεβαιωθεί ότι ήταν ματιασμένο έριχνε μέσα σε ένα ποτήρι νερό τρία αναμμένα κάρβουνα., λέγοντας ..Ο Ιησούς Χριστός νικάει και όλα τα κακά σκορπάει.
Αν τα κάρβουνα έμεναν στην επιφάνεια του νερού σήμαινε ότι το παιδί δεν ήταν ματιασμένο.
Αν όμως τα κάρβουνα βυθίζονταν στο νερό ,τότε το παιδί ήταν ματιασμένο ,έπαιρναν νερό από το ποτήρι έπλεναν το πρόσωπο του το σταύρωναν και του έλεγαν περαστικά.
Αν νόμιζαν ότι κάποιος συγκεκριμένα μάτιασε το παιδί το φώναζαν να έρθει στο σπίτι και να το φτύσει τρεις φορές λέγοντας περαστικά σκόρδο στα μάτια σου.
Για να προφυλάσσουν τα παιδιά τους από το κακό μάτι οι μανάδες χρησιμοποιούσαν αρκετά …κόλπα αναφέρω μερικά συνηθισμένα.
Κρεμούσαν στο λαιμό του παιδιού η στερέωναν στα ρούχα του με μία παραμάνα το χαμαλί ή φυλαχτό . Το χαμαλί το έφτιαχναν από ύφασμα σε σχήμα τριγώνου .
Μέσα έβαζαν ένα μικρό σταυρό από πάλιουρα ( θάμνος με πολλά αγκάθια ) λιβάνι , μπαρούτι , κομμάτι …αγκλιάς ,σκόρδο , μοσχοκάρυδο , ένα κομματάκι τίμιου ξύλου, ( ο οποίος αν και δεν υπάρχει σήμερα διάφοροι απατεώνες το πουλάνε συνεχώς σε ακριβές τιμές) και απέξω από το χαμαλί έβαζαν και μία μικρή γαλάζια πέτρα.
Άλλο μέσο προφύλαξης από το μάτι ήταν να ντύνουν το παιδί με το πουκάμισο του ανάποδα. Ακόμα σαν μέτρο πρόληψης ήταν το μούντζωμα .. συνεχίζεται λίαν συντομώς
Posted at 03:50 am by ethima
Permalink
Friday, October 14, 2005
Ελληνικά Έθιμα και Παραδόσεις
Ο Ελληνισμός είναι πλούσιος στα έθιμα και στις παραδόσεις. Κάθε περιοχή της Ελλάδας έχει τις δικές της παραδόσεις πού την ξεχωρίζουν από την υπόλοιπη χώρα. Όμως υπάρχουν κάποια έθιμα που είναι ίδια σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας.
Αυτά τα έθιμα είναι τα εξής
1)το έθιμο της ονομαστικής εορτής.
Όταν η εκκλησία μας γιορτάζει τη μνήμη κάποιου Αγίου ή Αγίας, όσοι είναι συνονόματοι με τον ;Aγιο ή Αγία, γιορτάζουν την ονομαστική εορτή τους. Όταν λοιπόν στην Ελλάδα κάποιος "γιορτάζει" όπως λέμε, φίλοι και συγγενείς τον / την επισκέπτονται (χωρίς να χρειάζονται πρόσκληση) για να ευχηθούν "Χρόνια Πολλά". Η νοικοκυρά του σπιτιού πάντα έχει έτοιμα γλυκίσματα και μεζεδάκια για να κεράσει όλους τους επισκέπτες.
2)Έθιμα του αρραβώνα.
Πριν ο άντρας κάνει πρόταση γάμου, είναι παραδοσιακό να ζητήσει το χέρι της κοπέλας από τον πατέρα της. Όταν η κοπέλα (κι ο πατέρας της) δεχτούν τη πρόταση γάμου, καλούν τον παπά για να ευλογήσει τα δαχτυλίδια και τον αρραβώνα. (Η τελετή του αρραβώνα συμπεριλαμβάνεται στην τελετή του γάμου). Τα δαχτυλίδια του αρραβώνα είναι οι βέρες του γάμου. Ο παπάς ευλογεί τις βέρες και τις βάζει στο αριστερό χέρι του άντρα καί της γυναίκας. Οι βέρες παραμένουν στο αριστερό χέρι μέχρι την ημέρα του γάμου. Κατά την διάρκεια της τελετής του γάμου ο παπάς βάζει τη βέρες στο δεξί χέρι του γαμπρού και της νύφης όπου συνήθως παραμένουν. Οι ευχές του αρραβώνα είναι "Καλά Στέφανα" και "Η ώρα η καλή".
3) Έθιμα του γάμου
Κυρίως τα παλιά χρόνια, αλλά μέχρι και σήμερα σε μερικές περιοχές της Ελλάδας, οι προετοιμασίες του γάμου για τις κοπέλες άρχιζαν όταν ήταν ακόμη μωρά παιδιά. Οι μητέρες έφτιαχναν τα προικιά για τις κόρες τους (σεντόνια, πετσέτες, κεντητά) και μάζευαν όλα τα απαραίτητα γιά το νοικοκυριό τους. Η προίκα επίσης συμπεριλάμβανε χωράφια, κοπάδια ζώων, και χρήματα. Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, ο πατέρας της νύφης ήταν υπεύθυνος να δώσει επιπλωμένο σπίτι στην κόρη και στο γαμπρό του!
Το μυστήριο του γάμου δεν επιτρέπεται στις εξής μέρες:
5-6 Ιανουαρίου (των Φώτων)
Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και Μεγάλης Εβδομάδας
Κατά τη διάρκεια του Δεκαπενταύγουστου (1-15 Αυγούστου)
29 Αυγούστου (Αποκεφάλιση του Ιωάννου του Προδρόμου)
14 Σεπτεμβρίου (Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού)
13-25 Δεκεμβρίου
Δεσποτικές Εορτές (Όλες τις γιορτές του Χριστού)
Στο νησί της Κω, μερικές μέρες πριν από το γάμο, έβγαιναν δύο νέες κοπέλες, ή η μητέρα της νύφης, και πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι για να καλέσουν όλες τις οικογένειες στο γάμο. Πριν από το γάμο (συνήθως την Παρασκευή ή το Σάββατο βράδυ), γινόταν το "νυφοστόλι". Για το νυφοστόλι ελεύθερες (ανύπαντρες) κοπέλες στόλιζαν το σπίτι της νύφης, με όλα τα προικιά της (κεντητά, κουβέρτες, σεντόνια, κλπ.). Εκεί παραβρίσκονταν όλοι οι συγγενείς και φίλοι, αλλά όχι ο γαμπρός, γιά να καμαρώσουν την καλοπροικισμένη, και προκομμένη νύφη (πολλά από τα προικιά τα έφτιαχνε η ίδια η νύφη). Οι καλεσμένοι έραιναν το νυφικό κρεβάτι με λουλούδια, φλουριά, κι άλλα χρήματα.
Την ημέρα του γάμου, γινόταν το στόλισμα της νύφης, όπου γυναίκες βοηθούσαν τη νύφη να χτενιστεί και να ντυθεί καθώς τραγουδούσαν τα σχετικά τραγούδια. Την ίδια ώρα, βιολιά και λαούτα πήγαιναν στο σπίτι του γαμπρού για το ξύρισμα του γαμπρού και του κουμπάρου. Μετά από το ξύρισμα, τα βιολιά και λαούτα συνόδευαν το γαμπρό και τους δικούς του, στην εκκλησία, και μετά πήγαιναν στο σπίτι της νύφης γιά να την συνοδέψουν κι εκείνη με τους δικούς της στην εκκλησία.
Κατά την τελετή του γάμου ο κουμπάρος και η κουμπάρα αλλάζουν πρώτα τα δαχτυλίδια, τρεις φορές, και μετά τα στέφανα, επίσης τρεις φορές. Οι καλεσμένοι παραστέκονταν γύρω από το ζευγάρι, και στο χορό του Ησαΐα έραιναν τη νύφη και το γαμπρό με κουφέτα και ρύζι (για να ριζώσουν), και συγχρόνως χτυπούσαν τον κουμπάρο στην πλάτη φωνάζοντας "’Aξιος".
Τα στέφανα του γάμου συμβολίζουν βασιλικές κορώνες γιατί η νύφη κι ο γαμπρός θα είναι βασίλισσα και βασιλιάς στο σπιτικό τους. Μετά από τον γάμο, ο γαμπρός και η νύφη βγάζουν τα στέφανα και τα βάζουν μέσα στην στεφανοθήκη. Την στεφανοθήκη την στολίζουν συνήθως πάνω από το νυφικό κρεβάτι, ή κοντά στο εικονοστάσιο. Μέχρι να τοποθετήσει ο παπάς τα στέφανα πάνω στα κεφάλια της νύφης και του γαμπρού, τα στέφανα είναι μέσα σ' ένα δίσκο γεμάτο με κουφέτα. Είναι παράδοση κι έθιμο να πάρουν οι ελεύθερες κοπέλες κουφέτα από τον δίσκο, και να τα βάλουν κάτω από το μαξιλάρι τους. Την τρίτη βραδιά πιστεύουν ότι θα δούνε σέ όνειρο τον άντρα που θα παντρευτούν. Aλλο ένα έθιμο είναι ή νύφη να γράψει με μολύβι τα ονόματα ελεύθερων κοριτσιών στον πάτο του παπουτσιού της. Το πρώτο όνομα που θα σβήσει είναι της κοπέλας που θα παντρευτεί πρώτα.
Όταν ο ψάλτης διαβάζει τον Απόστολο, στο σημείο που λέει "Η δε γυνή ίνα φοβείται τον άνδρα" ο γαμπρός πατάει στα κρυφά της νύφης το πόδι, αλλά μερικές φορές τον προλαβαίνει η νύφη και τον πατάει εκείνη πρώτα. Οι καλεσμένοι σ'αυτό το σημείο βλέπουν τά πόδια του γαμπρού και της νύφης γιά να δούνε ποίος θα πρωτοπατήσει τον άλλον!
Ο παπάς δίνει στη νύφη και στο γαμπρό να πιούνε κόκκινο γλυκό κρασί από το ίδιο ποτήρι. Όσο κρασί παραμείνει στο ποτήρι, πρέπει να το πιει ο κουμπάρος κι η κουμπάρα όταν τελειώσει η τελετή.
Μετά το Μυστήριο του Γάμου, πηγαίνουν πρώτα οι γονείς της νύφης και του γαμπρού, και φιλάνε τα στέφανα και μετά τους νιόπαντρους. Η νύφη κι ο γαμπρός κατόπι βγαίνουν στον νάρθηκα της εκκλησίας όπου όλοι οι καλεσμένοι τους εύχονται "Να ζήσετε". Στην Ελλάδα, μετά την τελετή του γάμου όλοι οι καλεσμένοι περνούνε από μιά μπουμπουνιέρα. Η μπουμπουνιέρα είναι κουφέτα τυλιγμένα σε τούλι. Ο αριθμός των κουφέτων πρέπει να είναι μονός, συνήθως τρία ή πέντε. Στην Αμερική, τις μπουμπουνιέρες τις δίνουν στους καλεσμένους μετά το γλέντι. Μετά από την εκκλησία πάνε όλοι οι καλεσμένοι στο γλέντι του γάμου όπου παίζουν λαούτα και βιολιά και χορεύουν τους παραδοσιακούς χορούς. Η νύφη ανοίγει το χορό συνήθως με το τραγούδι "Ωραία πουν' η νύφη μας κι ωραία τα προικιά της" . Καθώς η νύφη χορεύει, και καθ' όλη τη διάρκεια του πανηγυριού, οι καλεσμένοι καρφιτσώνουν χαρτονομίσματα πάνω στο νυφικό της.
Μετά από το πανηγύρι, ο γαμπρός και η νύφη φεύγουν για το γαμήλιο ταξίδι (ή Μήνα του Μέλιτος). Το γαμήλιο ταξίδι ήταν μυστικό. Κανένας δεν έπρεπε να ξέρει που θα έπαιρνε ο γαμπρός τη νύφη. Όλη τη πρώτη χρονιά του γάμου δεν επιτρέπανε στη νύφη να στενοχωριέται, να πάει σε κηδεία, ούτε ακόμα να φάει κόλλυβα.
4)Χριστουγεννιάτικα Έθιμα
Ένας από τους πιο αστείους Ελληνικούς λαϊκούς θρύλους είναι ο θρύλος των καλικάντζαρων. Οι καλικάντζαροι είναι κάτι μικρά αστεία πλάσματα που μένουν στα βάθη της γής και όλο το χρόνο προσπαθούν να κόψουν τον κορμό της γης. Κοντεύουν να το κατορθώσουν όταν φτάσουν τα Χριστούγεννα αλλά τότε ανεβαίνουν στη γη γιά όλο το Δωδεκαήμερο (από τις 25 Δεκεμβρίου μέχρι τις 6 Ιανουαρίου). Όσο βρίσκονται πάνω στη γη, κάνουν ένα σωρό ανοησίες γιά να μας πειράζουν. Μάλιστα ότι απρόβλεπτο συμβεί κατά τη διάρκεια του Δωδεκαημέρου, πολύ λένε ότι φταιν τα καλικαντζαράκια. Πολλοί γιά να μην αφήσουν τους καλικάντζαρους να μπουν στο σπίτι τους (συνήθως μπαίνουν από το τζάκι), ανάβουν το τζάκι όλο το Δωδεκαήμερο. Οι καλικάντζαροι φοβούνται τη φωτιά, το φως, το σταυρό, και τον αγιασμό. Γι αυτό λοιπόν όταν φτάσει ο Μεγάλος Αγιασμός και τα Θεοφάνια τα καλικαντζαράκια φεύγουν. Όταν όμως γυρίσουν πίσω στα βάθη της γης, βρίσκουν τον κορμό της ολόγερο από θαύμα του Χριστού, κι έτσι αρχίζουν από την αρχή γιά να κόψουν το κορμό και να καταστρέψουν τον κόσμο.
Την παραμονή των Χριστουγέννων, τα παιδάκια πάνε από σπίτι σε σπίτι (πολλά παιδιά κρατάνε τρίγωνα) για να πούνε τα κάλαντα. Χτυπούν την πόρτα, κι όταν ανοίξει ο νοικοκύρης, ή η νοικοκυρά, ρωτάνε: "Να τα πούμε;" (αν υπάρχει πένθος στο σπιτικό δεν κάνει να τα πούνε). Όταν τους απαντήσουν: "Να τα πείτε", αρχίζουν:
Καλήν εσπέραν άρχοντες
κι αν είναι ορισμός σας
Χριστού τη θεία γέννηση
να πω να πω στ'αρχοντικό σας....
Όταν τελειώσουν τα κάλαντα τα παιδιά φωνάζουν "Χρόνια Πολλά", οι νοικοκύρηδες του σπιτιού τούς δίνουν γλυκίσματα, ή χρήματα, και τα παιδιά πηγαίνουν σε άλλο σπίτι.
Στήν Ελλάδα η Χριστουγεννιάτικη Λειτουργία γίνεται την Παραμονή των Χριστουγέννων κατά τα μεσάνυχτα. Όταν τελειώσει η λειτουργία των Χριστουγέννων και οι πιστοί γυρίσουν σπίτι, πολλές οικογένειες τρώνε σούπα αυγολέμονο, χριστόψωμο, κουραμπιέδες, και μελομακάρονα. Το παραδοσιακό Χριστουγεννιάτικο γεύμα είναι η γαλοπούλα με γέμιση. Στην Ελλάδα δεν ανταλλάζουν δώρα τα Χριστούγεννα, αλλά την Πρωτοχρονιά.
Τα περισσότερα Ελληνικά σπίτια έχουν στολισμένα Χριστουγεννιάτικα δέντρα (έλατα) που τα ξεστολίζουν του Αη-Γιαννιού, στις 7 Ιανουαρίου. Σε μερικά σπίτια όμως, ιδίως σε πόλεις με λιμάνια, στολίζουν μικρά καράβια αντί γιά δέντρα τα Χριστούγεννα.
5) Νέο Έτος (Πρωτοχρονιά)
Την παραμονή της πρωτοχρονιάς πολλές Ελληνικές οικογένειες παίζουν χαρτιά κι άλλα παιχνίδια της τύχης, μέχρι τα ξημερώματα. Πολλοί πηγαίνουν σε πάρτι που λέγονται "ρεβεγιόν". Μάλιστα πριν από την παραμονή της πρωτοχρονιάς πολύ ρωτούν: "Που θα ρεβεγιονάρετε φέτος;" Όταν πια μπει ο καινούργιος χρόνος όλοι εύχονται "Καλή Χρονιά" ή "Χρόνια Πολλά" τις πρώτες μέρες του χρόνου.
ʼλλο έθιμο της Πρωτοχρονιάς είναι το κόψιμο της Βασιλόπιτας. Η Βασιλόπιτα είναι κέικ ή τσουρέκι (το σχήμα της πρέπει να είναι στρογγυλό), που μέσα έχει ψηθεί ένα νόμισμα τυλιγμένο σε χρυσόχαρτο. Η μητέρα μας πάντα σημειώνει πάνω στην Βασιλόπιτα, με αμυγδαλόψιχες, ΧΠ γιά Χρόνια Πολλά. Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, μόλις το ρολόι χτυπήσει μεσάνυχτα, ο/η επικεφαλής του σπιτιού κόβει τη Βασιλόπιτα. Το πρώτο κομμάτι είναι του Χριστού, το δεύτερο της Παναγίας, το τρίτο συνήθως της Εκκλησίας, το τέταρτο του Φτωχού, κι από το πέμπτο και πέρα, κάθε μέλος της οικογένειας παίρνει από ένα κομμάτι, αρχίζοντας από το πιο ηλικιωμένο μέλος και τελειώνοντας με το μικρότερο παιδί της οικογένειας. Όποιος βρει το νόμισμα μέσα στο κομμάτι του, κερδίζει τα χρήματα που έχει καθορίσει ο/η επικεφαλής της οικογένειας πριν να κοπεί η Βασιλόπιτα, και θρυλείται ότι θα έχει Καλή Τύχη όλο το χρόνο. Αν το νόμισμα βρεθεί σ' ένα από τα κομμάτια του Χριστού, της Παναγίας, ή της Εκκλησίας, τότε τα χρήματα πρέπει να τα δώσουμε στην Εκκλησία. Αν το νόμισμα βρεθεί στο κομμάτι του φτωχού, τότε τα χρήματα πρέπει να τα δώσουμε σε κάποιο φτωχό, ζητιάνο, ή στην Φιλόπτωχο.
Την Πρωτοχρονιά επίσης τραγουδάμε τα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς:
Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά
Ψιλή μου δεντρολιβανιά
Κι αρχή κι αρχή καλός μας χρόνος
Εκκλησιά, εκκλησιά με τ' ʼγιο Θρόνος...
Η Πρώτη Ιανουαρίου είναι η γιορτή του Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου. Στην Ελλάδα πιστεύουν ότι ο Αη-Βασίλης φέρνει τα δώρα την Παραμονή της Πρωτοχρονιάς. Έτσι λοιπόν όλοι ανταλλάσσουν δώρα γιά την Πρωτοχρονιά και όχι τα Χριστούγεννα.
Κι άλλο έθιμο είναι να φτιάχνεις μπακλαβά γιά την Πρωτοχρονιά, ίσως επειδή είναι τόσο γλυκός, να γλυκάνει όλο τον χρόνο. Στήν Κω άλλο ένα έθιμο είναι η "μπουλιστρίνα" , δηλαδή χρήματα, που πολλοί συγγενείς δίνουν στα παιδιά αντί γιά δώρα.
Επίσης στην Ελλάδα πιστεύουν ότι όπως πάει ή πρώτη μέρα του χρόνου, θα πάει όλος ο χρόνος! Κι ο πρώτος επισκέπτης του χρόνου ευχόμαστε να μας φέρει "Καλό Ποδαρικό", δηλαδή καλή τύχη γιά όλη την χρονιά. Αν πάμε επίσκεψη κάπου την Πρωτοχρονιά πρέπει να μπούμε στο σπίτι τους με το δεξί πόδι πρώτα.
6) Θεοφάνια (Των Φώτων)
Την παραμονή των Θεοφανίων είναι νηστεία ως προετοιμασία γιά τον Μεγάλο Αγιασμό. Την παραμονή των Φώτων γίνεται ό Μικρός Αγιασμός, που μπορούμε να πιούμε χωρίς νηστεία. Τον Μεγάλο Αγιασμό όμως, πρέπει να νηστέψουμε πριν να τον πιούμε.
Ανήμερα των Φώτων, μετά την Λειτουργία, γίνεται η Κατάδυση του Σταυρού στη θάλασσα, (ή λίμνη, ή ποτάμι). Ο ιερέας πετάει ένα σταυρό μέσα στο νερό, (συνήθως ο σταυρός είναι δεμένος πάνω σε σκοινί γιά να μη χαθεί), και πολλοί νέοι βουτούν για να πιάσουν τον σταυρό. Είναι εξαιρετική τιμή γιά όποιον βρει και πιάσει τον σταυρό. Σε μερικά μέρη της Ελλάδας αφήνουν τρία άσπρα περιστέρια ελεύθερα να πετάξουν μόλις ρίξουν το σταυρό, που συμβολίζουν την Αγία Τριάδα (τρία περιστέρια), και το Αγιο Πνεύμα που φανερώθηκε "εν είδη περιστεράς" όταν ο Ιησούς βαφτιζόταν στον Ιορδάνη. Ο παπάς και οι πιστοί ψάλλουν το απολυτίκιο "Εν Ιορδάνη βαφτιζομένου σου Κύριε..." κατά τη διάρκεια της Καταδύσεως του Σταυρού.
Επίσης είναι έθιμο τον Ιανουάριο να ευλογήσει ο παπάς τα σπίτια μας με αγιασμό (να μας 'αγιάσει).
7) Απόκριες
Οι Απόκριες συνήθως πέφτουν μέσα στον Μάρτιο. Οι Απόκριες διαρκούν δύο βδομάδες. Αρχίζουν την Κυριακής της "Κρεοφάγου", και τελειώνουν με την αρχή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, την Καθαρά Δευτέρα. Μεγάλοι και παιδιά πάνε σε Αποκριάτικα γλέντια όπου ντύνονται μασκαράδες και γιορτάζουν πριν ν'αρχίσει η Σαρακοστή. Πολλές πόλεις στην Ελλάδα έχουν καρναβάλια όπου μασκαράδες παρελαύνουν στους δρόμους.
8) Καθαρά Δευτέρα και Σαρακοστή
Η Καθαρά Δευτέρα είναι η πρώτη μέρα της Μεγάλης Σαρακοστής. Την Καθαρά Δευτέρα όλοι πάνε εκδρομή στην εξοχή όπου πετάνε χαρταετούς, και τρώνε νηστίσιμα φαγητά (χταποδάκι, γαρίδες, λαγάνες, ελιές, κλπ.). Την πρώτη του Μαρτίου στο νησί της Κως είναι έθιμο για αγόρια και κορίτσια να φορέσουν τον "Μάρτη" στο μπράτσο ή στο δάχτυλό τους, για να μην τους πιάνει ο ήλιος. Ο Μάρτης είναι σαν βραχιόλι που φτιάχνουν συνήθως οι νιόπαντρες με κόκκινη και άσπρη μεταξωτή κλωστή.
Posted at 01:49 am by ethima
Permalink
9)Μεγάλη Εβδομάδα και Πασχαλινά Έθιμα
Πρίν ν'αρχίσει η Μεγάλη Εβδομάδα γιορτάζουμε πρώτα το Σάββατο του Λαζάρου, που ο Χριστός ανάστησε τον φίλο του τον Λάζαρο ώς προειδοποίηση γιά την δική Του Ανάσταση. Την άλλη μέρα γιορτάζουμε την Κυριακή των Βαΐων όπου ο Κύριος μπήκε με τιμή στα Ιεροσόλυμα. Μετά την Λειτουργία ο παπάς ευλογεί και μας δίνει σταυρούς από βάγιες. Αυτούς τους σταυρούς τους βάζουμε στ' αυτοκίνητα, και όπου αλλού χρειαζόμαστε προστασία. Είναι έθιμο να φάμε ψάρι των Βαΐων όπως μας λέει και το ποίημα:
Βάγια, βάγια των βαγιών
τρώμε ψάρι και κολιόν
και την άλλη Κυριακή
τρώμε το ψητό αρνί!
Η Μεγάλη Εβδομάδα είναι πένθιμος περίοδος όπου θυμόμαστε τα Πάθη του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Δεν επιτρέπονται γλέντια ούτε άλλες διασκεδάσεις, όλη την εβδομάδα. Κάθε ιερή ακολουθία της Μεγάλης Βδομάδας εξιστορίζει τά Πάθη του Χριστού. Γίνεται μάλιστα αυστηρή νηστεία καθόλη την εβδομάδα και κυρίως την Μεγάλη Παρασκευή.
Ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδος:
Την Κυριακή των Βαΐων το βράδυ και την Μεγάλη Δευτέρα το βράδυ γίνεται η Ακολουθία του Νυμφίου. Θυμόμαστε επίσης την περίπτωση του Ιωσήφ, που παρόλο που ήταν γεμάτος καλοσύνη, τ' αδέλφια του τον πούλησαν για σκλάβο. Η Εκκλησία μας τον παραλληλίζει με τον Χριστό.
Την Μεγάλη Τρίτη το βράδυ γίνεται η Ακολουθία του Νυμφίου και θυμόμαστε την αμαρτωλή γυναίκα που ήρθε συντριμμένη και άλειψε τα πόδια του Ιησού με μύρα και δάκρυα. Ακούμε το ωραίο τροπάριο της Κασσιανής, που ψάλλετε το βράδυ: "Κύριε, η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή...".
Την Μεγάλη Τετάρτη το πρωί γίνεται η Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία, και το απόγευμα ή βράδυ γίνεται το Μυστήριο του Αγίου Ευχελαίου. Στο Ευχέλαιο ο παπάς διαβάζει εφτά ευαγγέλια, κι εφτά ευχές γιά να ευλογήσει λάδι που το χρησιμοποιούμε γιά την θεραπεία ψυχικών και σωματικών ασθενειών. Μετά την ακολουθία του Αγίου Ευχελαίου, ο παπάς μας σταυρώνει με λάδι στο μέτωπο, μάγουλα, σαγόνι, και χέρια. Η Μεγάλη Τετάρτη είναι η ημέρα προδοσίας του Ιούδα.
Η Μεγάλη Πέμπτη είναι η ημέρα του Μυστικού Δείπνου. Την Μεγάλη Πέμπτη το πρωί γίνεται η Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου και λένε ότι είναι καλό να κοινωνήσεις την Μεγάλη Πέμπτη. Την Μεγάλη Πέμπτη είναι έθιμο να βάψεις κόκκινα Πασχαλιάτικα αυγά. Το βράδυ γίνεται ο Εσπερινός των Δώδεκα Ευαγγελίων (που διηγούνται τα πάθη του Χριστού). Μετά το πέμπτο Ευαγγέλιο γίνεται η περιφορά του Εσταυρωμένου. Τα παπαδάκια προχωρούν μπροστά με λαμπάδες, ένα από τα παπαδάκια θυμιάζει, ακολουθεί ο παπάς σηκώνοντας τον Σταυρό με τον Χριστό, με αναμμένα κεριά πάνω στον Σταυρό, και γίνεται η περιφορά μέσα στην Εκκλησία καθώς όλοι ψάλλουν τον συγκλονιστικό ύμνο "Σήμερον κρεμάται επί ξύλου ο εν είδασει την γή κρεμάσας....". Μετά τον εσπερινό γυναίκες στολίζουν τον επιτάφιο με λουλούδια.
Η Μεγάλη Παρασκευή είναι η ημέρα της Ταφής του Χριστού. Το πρωί γίνεται η ακολουθία των Μεγάλων Ωρών. Το απόγευμα γίνεται η Ακολουθία της Αποκαθήλωσης όπου ο παπάς βγάζει το σώμα του Χριστού από τον Σταυρό και τον τοποθετεί μέσα στον Επιτάφιο. Μετά την Αποκαθήλωση όλοι ασπάζονται τον Επιτάφιο, και τα παιδιά περνάνε κάτω από τον Επιτάφιο τρεις φορές. Στην Ελλάδα οι πιστοί πάνε από εκκλησία σε εκκλησία γιά να προσκυνήσουν τους διάφορους Επιτάφιους. Το βράδυ γίνεται η ακολουθία του Επιτάφιου Θρήνου και η Περιφορά του Επιτάφιου. Στην Ελλάδα περιφέρουν τον Επιτάφιο σε όλο το χωριό, ή πόλη, και πολλές φορές οι περιφορές των διάφορων εκκλησιών συναντιούνται και συνεχίζουν μαζί την περιφορά. Είναι έθιμο την Μεγάλη Παρασκευή να πιούμε ξύδι όπως έδωσαν του Χριστού όταν ήταν πάνω στο Σταυρό και είπε ότι διψούσε.
Το Μεγάλο Σάββατο το πρωί γίνεται η Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου. Είναι η προαναγγελία του μεγάλου γεγονότος με την φράση του ιερέα: "Ανάστα ο Θεός κρίνων την γην...". Και το βράδυ γίνεται η Ακολουθία της Αναστάσεως. Είναι συνήθειο ο νονός ή η νονά ν' αγοράσουν την Λαμπάδα της Λαμπρής για τα βαφτιστικά τους. Όλοι ντύνονται με καινούργια ρούχα και πηγαίνουν στην Εκκλησία. Λίγο πριν τα μεσάνυχτα, όλα τα φώτα της εκκλησίας σβήνουν, και πέφτει παντού σκοτάδι. Μόλις έρθουν τα μεσάνυχτα ο παπάς ψάλλει το "Δεύτε λάβετε φως" και βγαίνει με την λαμπάδα του αναμμένη μέσα από την Ωραία Πύλη, και δίνει το φως σ' όλους τους εκκλησιαζόμενους (ο ένας το δίνει στον άλλον). Μετά όλοι βγαίνουν έξω όπου ο παπάς διαβάζει το Ευαγγέλιο της Αναστάσεως και μόλις τελειώσει όλοι ψάλλουν:
"Χριστός Ανέστη εκ νεκρών
θανάτων θάνατον πατήσας
και τοις εν τοις μνήμασι, ζωήν χαρισάμενως"
Στην Ελλάδα μόλις ψάλλουν το Χριστός Ανέστη αρχίζουν πυροτεχνήματα. Η Εκκλησία συνήθως αδειάζει, παρόλο που ακολουθεί Θεία Λειτουργία κι ο κατηχητικός λόγος του Ιωάννου του Χρυσοστόμου. Μετά την Ανάσταση οι πιστοί παίρνουν το ʼγιο Φως στο σπίτι με τις λαμπάδες τους, και κάνουν το σχήμα του σταυρού με τον καπνό της λαμπάδας στην είσοδο του σπιτιού. Μετά ανάβουν το καντήλι με το ʼγιο Φως που προσπαθούν να το κρατήσουν τουλάχιστον τρεις με σαράντα μέρες. Μετά τρώνε το Πασχαλινό Γεύμα, που είναι συνήθως η μαγειρίτσα (σούπα απο αρνίσια ή βοδινά εντόσθια). Τσουγκρίζουν επίσης αυγά, και τρώνε κουλούρια και τσουρέκια. Στο νησί της Κως φτιάχνουν λαμπρόπιττες, που είναι σάν τυρόπιτες. Γιά τις λαμπρόπιττες βάζουν ζυμάρι μέσα σε στρογγυλό ταψί, φτιάχνουν σαν πηγάδι μέσα στη μέση της ζύμης, το γεμίζουν με γέμιση από τυρί και αυγά, και τις αλείφουν με αυγό πριν να τις ψήσουν.
Την Κυριακή του Πάσχα σε πολλά μέρη της Ελλάδας ψήνουν το αρνί στη σούβλα, μαζί με το κοκορέτσι. Τό αρνί που τρώμε το Πάσχα συμβολίζει τον Χριστό που θυσιάστηκε σαν το αρνί γιά τη δική μας σωτηρία.
Το απόγευμα στην Εκκλησία, γίνεται ο Εσπερινός της Αγάπης (γιατί οι χριστιανοί ανταλλάσσουν αδελφικό ασπασμό) όπου διαβάζουν το Ευαγγέλιο σε διάφορες γλώσσες.
Το πότε θα εορτάζεται το Πάσχα, καθορίστηκε από την Πρώτη Οικουμενική σύνοδο στη Νίκαια της Βιθυνίας το 325 μ.Χ. Αποφασίστηκε να εορτάζεται το Πάσχα την πρώτη Κυριακή μετά την πανσέληνο της εαρινής ισημερίας (και μετά το Πάσχα των Ιουδαίων).
Γιά σαράντα μέρες οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί χαιρετούν ο ένας τον άλλον λέγοντας "Χριστός Ανέστη" και απαντώντας "Αληθώς Ανέστη".
10) Νεογέννητα
Όταν δούμε έγκυος γυναίκα συνήθως της ευχόμαστε "Καλή Λευτεριά" . Ο ʼγιος Ελευθέριος είναι προστάτης των εγκύων γυναικών
Όταν το μωρό γεννηθεί συνήθως δίνουμε το όνομα της γιαγιάς ή παππού του. Σε πολλές περιοχές στην Ελλάδα, το πρώτο παιδί ονομάζεται από την μεριά του πατέρα. Σε άλλες περιοχές, αν το πρώτο παιδί είναι κορίτσι, τότε ονομάζεται από την μεριά της μητέρας. Το μεσαίο όνομα του παιδιού (αγόρι ή κορίτσι), είναι συνήθως το όνομα του πατέρα στην κτητική (Στυλιανός Νικολάου Σοφός).
Γιά σαράντα μέρες δεν επιτρέπεται ούτε μητέρα, ούτε μωρό να πάνε πουθενά. Η νέα μητέρα λέγεται "λεχώνα" γιά σαράντα μέρες μετά από την γέννα. Πολύ πιστεύουν ότι είναι κακή τύχη να σ΄επισκεφτεί λεχώνα. Αν έρθει λεχώνα στο σπίτι σου πρέπει να την βάλεις να πατήσει κλειδί για να μην έρθει κακό στο σπίτι σου. Στίς σαράντα μέρες, (όταν Σαραντίσουν) μητέρα και μωρό πρέπει να πάνε στην εκκλησία γιά να διαβάσει ο παπάς την ευχή όπως έκανε η Παναγία με τον Χριστό. Πριν από τις σαράντα μέρες δεν επιτρέπεται ούτε μητέρα, ούτε μωρό να μπούνε στην εκκλησία. Αν προσπεράσουν σαράντα μέρες, πρέπει να περιμένουν άλλες σαράντα γιά να τούς διαβάσει ο παπάς την ευχή. Αν είναι αγόρι, ο παπάς το παίρνει μέσα στό ιερό, αν όμως είναι κορίτσι δεν μπαίνει στο ιερό.
Πολλά μωράκια φοράνε φυλαχτό που το καρφιτσώνουν με παραμάνα πάνω στο αριστερό τους πλευρό. Το φυλαχτό είναι συνήθως φτιαγμένο από ύφασμα που έχει μέσα κάτι ιερό (λουλούδι από τον Επιτάφιο, ξύλο από τον Τίμιο Σταυρό, χώμα από τα Ιεροσόλυμα). Μαζί με το φυλαχτό βάζουμε πάνω στην παραμάνα σταυρό, και μερικές φορές και ματάκι γιά να προστατέψουμε το μωρό από κάθε κακό, κι από την βασκανία.
Όταν το μωρό χασμουριέται, του σταυρώνουμε το στόμα γιά να μην πάθει κανένα κακό.
Δεν πρέπει να κόψεις τα μαλλιά του μωρού πριν να βαφτιστεί. Ο παπάς κόβει μιά τούφα από τα μαλλιά του μωρού γιά πρώτη φορά στην Βάφτιση.
11)Βάπτιση
Γιά την τελετή της Βαφτίσεως, ο νονός / νονά, πρέπει να είναι Ορθόδοξος Χριστιανός, και πρέπει να φέρει τα εξής στην Εκκλησία:
2 άσπρες μικρές πετσέτες (γιά να σκουπίσουν ο παπάς και ο νονός τα χέρια τους μετά την βάφτιση)
1 άσπρη μεγάλη πετσέτα (γιά να τυλίξουν και να σκουπίσουν το μωρό)
1 άσπρο σεντόνι (χρησιμοποιείται μαζί με την πετσέτα που τυλίγουν το μωρό)
1 μικρό μπουκάλι ελαιόλαδο (γιά να ρίξει ο παπάς μέσα στο νερό της κολυμπήθρας)
1 κομμάτι σαπούνι (γιά να σαπουνίσουν ο παπάς και ο νονός τα χέρια τους μετά την βάφτιση)
3 άσπρα κεριά (που τα ανάβουν μετά την βάφτιση όταν όλοι γυρίζουν γύρω από την κολυμπήθρα)
Άσπρη βαφτιστική φορεσιά
Χρυσός σταυρός με αλυσίδα (γιά να φορέσει το μωρό μετά από το Χρίσμα)
Η Βάφτιση είναι μιά από τις πιο σημαντικές μέρες στη ζωή του Ορθόδοξου Χριστιανού. Ή βάφτιση γίνεται συνήθως τον πρώτο χρόνο της ζωής του παιδιού μετά που θα σαραντίσει. Η τελετή της Βαφτίσεως αρχίζει στον νάρθηκα της εκκλησίας όπου οι γονείς παραδίνουν το παιδί τους στον νονό ή στην νονά. Ο νονός /νονά μιλάει εκ μέρους του μωρού και επικυρώνει την πίστη του στον Ιησού Χριστό καθώς απαρνιέται τον Σατανά, και λέει το "Πιστεύω". Μετά ο παπάς με τους γονείς, τον νονά /νονά προχωρούν μπροστά στην εκκλησία και κάποια γυναίκα παίρνει το μωρό (συνήθως μιά ή και οι δύο γιαγιάδες του μωρού) το ξεντύνουν και το τυλίγουν μέσα σε άσπρη πετσέτα. Ο ιερέας ευλογεί το νερό της κολυμπήθρας(που μοιάζει με μεγάλο δισκοπότηρο), και ρίχνει μέσα λάδι (που έφερε ο νονός /νονά). Ο παπάς βυθίζει το γυμνό μωρό μέσα στην κολυμπήθρα , και το αλείφει τριγύρω με νερό και λάδι. Το μωρό βυθίζεται στην κολυμπήθρα τρεις φορές "Εις το όνομα του Πατρός, και του Υιού, και του Αγίου Πνεύματος". Μετά ο ιερέας βγάζει το μωρό από το νερό και το παραδίνει στον νονό/νονά μέσα σε άσπρο σεντόνι και πετσέτα. Μετά γίνεται το Μυστήριο του Χρίσματος, όπου ο Ιερέας μυρώνει το μωρό με "μύρο" (λάδι που έχει αγιάσει ο Πατριάρχης) και κόβει μαλλιά από το κεφάλι του μωρού. Ο παπάς επίσης ευλογεί τά εσώρουχα του μωρού και το παίρνουν για να το ντύσουν με ολόασπρη φορεσιά. Όταν το μωρό ντυθεί και βάλει χρυσό σταυρό πάνω σε αλυσίδα, το παίρνει ο νονός/νονά, ανάβουν μιά μεγάλη λαμπάδα και μικρά κεράκια που συνήθως κρατάνε μικρά παιδιά, και όλοι γυρίζουν γύρω γύρω από την κολυμπήθρα, μαζί με τον παπά, τρείς φορές. Μετά το μωρό κοινωνάει γιά πρώτη φορά. Όταν τελειώσει η τελετή οι γονείς πρέπει να φιλήσουν το χέρι του νονού/νονάς γιά να παραλάβουν το μωρό κι όλοι οι συγγενείς και φίλοι τους εύχονται "Να σας ζήσει".
Όταν όλοι δώσουν τις ευχές τους, αρχίζει το γλέντι (σε σπίτι, καφενείο, ή εστιατόριο). Το γλέντι γιά την Βάφτιση μοιάζει πολλές φορές με γλέντι γάμου, με μπόλικο φαγητό, λαούτα, και βιολιά.
Γιά τρεις μέρες μετά την βάφτιση, το μωρό δεν πρέπει να κάνει μπάνιο. Το νερό από το πρώτο μπάνιο μετά την Βάφτιση πρέπει να το χρησιμοποιήσεις γιά να ποτίσεις λουλούδια ή φυτά. Για τρεις Κυριακές μετά την Βάφτιση το μωρό πρέπει να κοινωνήσει ντυμένο στα βαφτιστικά. Συνήθως το μωρό το σηκώνει ο νονός/νονά και κάποιος πρέπει να τούς ακολουθεί, κρατώντας αναμμένη την Λαμπάδα. Το μωρό πρέπει να το κρατάς στην δεξιά σου πλευρά όταν κοινωνάει.
Είναι παράδοση στην Ελλάδα γιά τους νονούς/νονές να βαφτίζουν ή όλο κορίτσια, ή όλο αγόρια γιατί παραδοσιακά δεν επιτρέπεται να παντρευτούν άντρας με γυναίκα που έχουν τον ίδιο νονό ή νονά. Στα μάτια της εκκλησίας είναι σαν αδέλφια. Λέγονται μάλιστα "καλαδέλφια".
12)Εικονοστάσιο
Το εικονοστάσιο είναι το προσκυνητάριο του σπιτιού. Είναι συνήθως φτιαγμένο από ξύλο με τζαμόπορτα μπροστά, και ακοίμητο (συνήθως ηλεκτρικό) φως, και πρέπει να κρεμαστεί σε ανατολικό τοίχο μέσα στο σπίτι. Μέσα στο εικονοστάσιο οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί βάζουν όλες τις εικόνες τους, το καντήλι, το θυμιατό, λουλούδια από τον Επιτάφιο, αγιασμό, και άλλα πράγματα με θρησκευτική σημασία.
13)
Διάφορα άλλα έθιμα και παραδόσεις
- Όταν αγοράσουμε μιά καινούργια εικόνα, την παίρνουμε στην εκκλησία όπου ο παππάς την βάζει κάτω από την Αγία Τράπεζα γιά σαράντα μέρες.
- Βασκανία ή Μάτιασμα: Αν κάποιος σου κάνει κομπλιμέντο μπορεί να σε ματιάσει. Γιά ν' αποφύγεις το μάτιασμα πρέπει να σε "φτύσει" αυτός ή αυτή που σου κάνει το κομπλιμέντο και να πει "Φυτού να μην σε ματιάξω" ή εσύ πρέπει να πεις στα κρυφά "Βελόνα στα μάτια σου" . Γιά να καταλάβεις αν είσαι ματιασμένος/ματιασμένη πρέπει να ρίξεις τρεις σταγόνες ελαιόλαδο μέσα σ' ένα ποτήρι νερό. Αν το λάδι δεν σμίξει με το νερό τότε δεν έχεις το μάτι, αν όμως σμίξει τότε είσαι ματιασμένος/ματιασμένη. Γιά να ξεματιαστείς πρέπει να βρεις κάποιον που να ξέρει τις προσευχές γιά το ξεμάτιασμα. Πολλοί πιστεύουν ότι γιά να μην σε "πιάσει το μάτι" πρέπει να φοράς ματάκι (κόσμημα που μοιάζει με μπλε μάτι). Ο καθένας πρέπει να έχει το δικό του ματάκι που δεν πρέπει να το δώσει σε κανένα.
- Δεισιδαιμονίες
Μην μασάς τσίχλα όταν σκοτεινιάσει, γιατί μασάς τα κόκαλα των πεθαμένων
Τετάρτη και Παρασκευή τα νύχια σου μην κόψεις
και Κυριακή να μη λουστείς αν θέλεις να προκόψεις
Μην αφήνεις τα ρούχα σου ανάποδα την νύχτα γιατί θα ξεχνάς
Μην σφυρίζεις τη νύχτα γιατί έρχονται τα κακά
Τρίτη και Δεκατρείς είναι γρουσουζιά
Όταν δεις στον ύπνο σου ότι κάποιος πεθαίνει πεθαίνουν τα κακά του
Όταν πας κάπου γιά επίσκεψη, πρέπει όταν φεύγεις πρέπει να βγεις από την ίδια πόρτα που μπήκες "Να μη χαλάσει το προξενιό"
Χτύπα ξύλο κούφια η ώρα (για να μην πάθεις κακό)
Όταν συναντήσεις νεκροφόρα να πιάσεις ένα κουμπί για να μην πάθεις κακό
Μην βλέπεις την νύχτα στον καθρέφτη γιατί θα πάθεις μάγια
Αν μετράς τ' αστέρια τη νύχτα θα βγάλεις μυρμηγκιές
Επιστροφή στην Αρχική σελίδα
Posted at 01:42 am by ethima
Permalink
|
|
|
